آثار تاریخی شهر

آثار تاريخی شهرستان آذرشهر

جاذبه های طبيعی و تاريخی متعدد، شهرستان آذرشهر را به يکی از نقاط ديدنی استان آذربايجان شرقی تبديل کرده است. قدمت طولانی شهرستان آذرشهر که به پیش از حکومت اشکانيان و ساسانيان می رسد، باعث شده که تپه های باستانی زيادی در اطراف اين منطقه يافت شوند. مقبره پيرلر، مسجد روميان و مسجد قدمگاه -که ابتدا آتشکده بوده و قدمت آن به دوران پيش از تاريخ نسبت داده می شود- از مهم ترين مکان های ديدنی اين شهرستان به شمار می آیند. طبیعت زیبا نیز به یاری جاذبه های تاریخی این منطقه آمده و مجموعه ی دیدنی را با نام شهرستان آذرشهر به وجود آورده است. جلگه و سواحل درياچه اروميه، كوه های مرتفع سلسه كوهستان سهند باختری، باغ های سرسبز و خرم این ناحیه، درختان گردوی کهن سال، چشمه آب معدنی تاپ تاپان و غار قدمگاه - که ساختاری شبيه به يک مسجد دارد- برخی از چشم اندازهای طبيعی شهرستان آذر شهر را تشکيل می دهند.

چشمه چهارسو

این چشمه در محله ستوباد آذرشهر، در میدان كوچكی كه محل تقاطع چهار كوی باریك است، قراردارد.

طاقی مثمن با هشت ستون چوبی بر روی چشمه سایه افكنده و ستونها سرستونی به شیوه صفوی دارند. ظاهراً طرح این طاق و سنگ چین چشمه مانند چشمه های جلوی مساجد بزرگ استانبول تركیه است كه در سال های اخیر از سوی اداره میراث فرهنگی جهت بهسازی تخریب و مدتها است به صورت نیمه تمام رها شده است.

Charsoo-Img
Baba-Hiran-Img1

گورستان پيرحيران

این گورستان به نام خواجه یوسف دهخوارقانی ملقب به پیرحیران یا باباحیران معروف شده است در وسط آن اطاق كوچكی وجود دارد كه قبر خواجه یوسف در آن قرار دارد این مقبره در سال ۱۱۵۱ هجری قمری توسط حكم بیگ بن زكریا بیگ تعمیر شد. تاریخ وفات پیرحیران ظاهراً محرم سال ۶۷۰ هجری قمری بوده است. تنها آثار باقیمانده فعلاً قبر مذكور بوده و سنگ های حكاكی گورستان توسط افراد سودجو به محل های دیگر حمل و گورستان كلاً تخریب و به محل بازار هفتگی تبدیل شده است.

مسجد چهارسو ستوباد

در نزدیكی چشمه چهارسو واقع شده است دارای ۱۸ ستون چوبی با سرستون های چوبی است كه تقلیدی از سرستون های دوره صفویه است بنای نخستین مسجد فروریخته و چندبار تعمیر و تجدید بنا یافته، سرانجام به صورت كنونی در آمده است.

مسجد روميان

مسجد رومیان سقفی چوبی دارد و مدخل سر در آن فاقد طاق و كتیبه ای است فقط دو پایه سنگی خوشتراش مارپیچی به شیوه صفوی از بنای سابق آن بجا مانده كه آنها را در دو طرف در ورودی مسجد كار گذاشته اند در زیر مسجد چشمه ای جریان دارد كه در سال های اخیر مسجد تجدید بنا گردیده و به مدل امروزی ساخته شده است.

مسجد محراب

در محله محراب واقع شده و به همین جهت به مسجد محراب معروف گردیده است طاق مرمرین درب ورودی آن از شاهكارهای هنر حجاری به شمار می رود، در پیشانی آن كتیبه ای با خط ثلث درشت عبارت در قال (الله سبحانه و تعالی و تقدس) و در متن كتیبه با خط جلی آیه شریفه ای در (سلام علیكم طبتم فادخلوها خالدین) و در گوشه پایین رقم (كتبه عبدالله) و در زیر حاشیه كتیبه با خط ثلث ریز و خفی عبارت (عمل اسناد ملك علی بن استاد حسن علی حجار چوپانی) به طور برجسته كنده شده است. متن كتیبه و حواشی آن و سایر قسمت های طاق مرمرین همه با ختایی و شاه عباس و اسلیمی گلدار و ماری و اژدر دهنی برجسته زینت یافته است، با اینكه سقف مسجد بارها فرو ریخته و تعمیر شده، ولی طاق مرمرین درب ورودی از حوادث مكرر به سلامت جسته است.

آثار باداميار

بادامیار یا قدمگاه، روستای در ۱۲ كیلومتری جنوب شرقی آذرشهر است گورستان تاریخی بادامیار بر روی پشته ای قرار دارد و سنگ نبشته ها و حجاری ها و مجسمه های متنوعی در آن به چشم می خورد، سنگ نبشته ها و الواح قبور به خط كوفی و ثلث نو است، خطوط كوفی اغلب شیوه ای نزدیك به تعلیق دارند و بهترین نمونه آنها نوشته های سنگ قبر خواجه علی و پیرچوپان است، اما سنگ نبشته های ثنث تقریباً همه یكنواخت و یك دست است و نشان می دهند كه در روزگاری كنده شده اند كه مذهب جعفری در آذربایجان رسمیت و عمومیت یافته و محبت خاندان نبوت در دلها جا گرفته و نام ائمه اطهار سلام الله علیهم اجمعین، زینت بخش كتیبه های قبور بزرگان علم عرفان شده است.

آثار تورامين

روستای متروك تورامین در چهل كیلومتری تبریز، بین شهرهای ایلخچی و ممقان واقع شده است طاق سنگی سر در مسجد در كنار استخری در ساحل شمالی رودخانه تورامین افتاده است در قسمت بالای این طاق سنگی آیه شریفه (و ان المساجد لله فلاتدعو مع الله احداً) با خط ثلث درشت و در پایین آن عبارت (امر به عمارت هذا المسجد المبارك الخواجه ملك بن عبدالله سندی ۹۲۰) و در دست چپ كتیبه در الفقر گیچی بیگ بن غیاث الدین با همان خط و شیوه و كمی ظریفتر بطور برجسته كنده شده است، نوع سنگ كبود و محكم است، از سنگ چین پایه‌های مسجد نیز در چند نقطه نمونه ای به جای مانده است و الان آثار فوق به صورت متروكه می باشد.

اوليای قاضی جهان

روستای قاضی جهان از توابع گوگان در چهار كیلومتری شمال غربی آذرشهر قرار گرفته است بقعه ای گنبدواری در جنب مدرسه فجر و رضوان فعلی قرار دارد. دیوارهای بقعه سنگی و گنبد آن آجری است، كف بقعه هفت پله پایین تر از سطح تپه است و در داخل آن گوری وجود دارد كه روی آن با كاشی های سبز رنگ ساده شش ضلعی پوشانده شده است، نام صاحب آن معلوم نیست ولی مردم می گویند این اولیا به معنی پیر و عارف و پارسا است شب های جمعه مردم روستا در آن گرد آمده و شمع روشن می كنند و شایع است كه هر شب جمعه از قبر اولیا نور سبز رنگی ساطع می شود.

پير جابر ممقان

قبر پیر جابر در ممقان واقع است این قبر سنگ نبشته و كتیبه ای ندارد فقط سرلوح قبر بر رویه ای درونی دیوار غربی زاویه، و چهار قطعه سنگ كم عرض كه مجموعاً قسمتی از كتیبه دیوارهای یك قبر قدیمی را تشكیل می دهند به كره بیرونی دیوارهای غربی و جنوبی زاویه نصب گردیده است دو قطعه از سنگ نبشته ها تاریخ ۱۱۳۵ هجری قمری دارد.

تپه باستانی شيرامين

تپه باستانی در روستای شیرامین قرار دارد كه در هفده كیلومتری جنوب غربی آذرشهر واقع شده است چند قطعه سنگ نیمه صیقل شده كه تصور می رود از وسایل دفاعی مردم قدیم این ناحیه بوده، در آنجا بدست آمده است.

تپه پير قطران

سه تپه ساحل جنوبی رودخانه آذرشهر پشت سر هم قرار گرفته اند كه به تپه های آتشكده یا تپه پیر قطران معروفند سطح بالای تپه از سنگ های آتش نشانی قیرگون درشت كه در طول سده ها در مسیر رودخانه ها سائیده شده اند پوشیده شده است، در چند جای تپه حفاری به عمل آمده و قطعات بزرگ خمره های سفالی بدست آمده است، ظاهراً این تپه روزگاری معبد یا گورستانی بوده است و سنگها را مردم آن زمان در آنجا گرد آورده اند.

تپه مصلی

در انتهای خیابان امام آذرشهر در ساحل شمالی رودخانه دهخوارقان واقع است كه مردم محل آن را (یوواداغی) یا (دوواداغی) و خواص (مصلی داغی) می نامند. بالای تپه پوشیده از الواح و سنگ نبشته های قبور است و درمیان آن نه تنها كتیبه های تازخ، بلكه سنگ نبشته ها و قطعه سنگ های مفقود و منقش فراوانی نیز به چشم می خورد كه اغلب به سده های ۷ و ۸ هجری قمری است در وسط این گورستان، مصلی یا نمازگاه بزرگی به طول و عرض متجاوز از یكصد متر تعبیه شده است كه سطح آن حدود یك متر از كف گورستان بلندتر است، محراب آن سنگ و آجر بنا گردیده است سنگها مربوط به قبور دوران های پیشین است فقط طاق سنگی منقوش وسط محراب سنگ قبر مرمرین به طول عمودی به دیوار نصب شده كه در روی آن چند بیت فارسی و دو آیه قرآن مجید و چند عبارت عربی به خط ثلث دل انگیز بطور برجسته كنده شده و چند ترنج و اسلیمی خوش طرح بر زیبایی آن افزوده است ظاهراً حجاری سنگ در سده‌های ۸ و ۹ هجری قمری صورت گرفته است.

قبرهای تاريخی و بزرگ روستای ينگجه

قبرهای تاریخی و بزرگ روستای ینگجه از توابع آذرشهر دارای قطعه سنگ های بزرگی است كه حجاری آنها اعجاب انگیز است، هنگام تبدیل این گورستان به دبستان، اغلب سنگهای حجاری شده و كتیبه ها و مجسمه های سنگی آن را خرد كرده در پای دیوار مدرسه بكار برده اند و فقط سه قطعه بزرگ با حجاری زیبا سالم مانده است كه در حال حاضر در پای دیوار مدرسه افتاده است و دو سه نوشته هایی به خط كوفی تزئینی و ثلث دارند